Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk
Schuttevaer Premium

‘Kosten tijdelijk personeel gaan in 2020 flink stijgen’

Sliedrecht

Binnenvaartondernemingen die personeel in tijdelijk dienstverband inzetten moeten vanaf volgend jaar rekenen op een flinke verhoging van de personeelskosten. Dat voorspelt Taeke Veenstra, directeur van personeelsbemiddelaar Quo Vadis in Sliedrecht.

1 / 1
Directeur Taeke Veenstra in het zenuwcentrum van zijn bedrijf. Gemiddeld heeft Quo Vadis zo’n 150 mensen aan het werk in de binnenvaart. (Foto Bart Oosterveld)

Directeur Taeke Veenstra in het zenuwcentrum van zijn bedrijf. Gemiddeld heeft Quo Vadis zo’n 150 mensen aan het werk in de binnenvaart. (Foto Bart Oosterveld)

  • Arbeidsbemiddelaar Quo Vadis leidt zelf personeel op
  • ‘Systeemvaart is sterke tendens’
  • ‘Ontduiking minimumloon wordt niet aangepakt’
  • ‘Eenjarige opleiding schipper te duur’

Door Bart Oosterveld
De stijging is het gevolg van veranderingen in de regelgeving. Veenstra voorziet voor 2020 een kostenverhoging van 12% in een toch al overspannen arbeidsmarkt. Ondertussen probeert Quo Vadis met een eigen opleidingstraject het nijpende tekort aan matrozen aan te vullen.
 
Het kantoor van Quo Vadis in een gebouw achter een rij woningen aan de Nieuwe Merwede in Sliedrecht, straalt een opvallende rust uit. In het midden van de tweede verdiepingsvloer staat op de muisgrijze en kantoorbrede vloerbedekking een lange tafel waaraan de medewerkers tussen de middag gezamenlijk lunchen. Aan de raamzijden staan bureaus waar gewerkt wordt. Een deel van de ruimte is met glazen wanden tot drie kantoren afgeschermd, waaronder het kantoor van Taeke zelf. Maar door het glas lijkt het toch één grote en overzichtelijke ruimte. 

Boerenzoon
De rust is echter maar schijn. Want als het ergens hectisch is, dan is het wel bij het recruteren en uitzenden van personeel in de binnenvaart. Dat komt vooral door het nijpende tekort aan gekwalificeerde matrozen, stuurlieden, schippers en kapiteins. De vraag uit de binnenvaart is veel groter dan het aanbod, waardoor er grote knelpunten zijn ontstaan. Bovendien is de druk op de bemiddelaars groot. Vanwege de bemanningseisen en de strenge controles daarop komt het vaak op het laatste bemanningslid aan of een schip kan varen of niet.
 
De hectiek van de laatste tijd staat in schril contrast met het moment dat Veenstra in 2008 begon met zijn maritieme uitzendbureau. Toen had net de crisis in de binnenvaart toegeslagen en moesten veel bedrijven de eindjes aan elkaar zien te knopen. Veenstra komt niet uit de scheepvaart. Sterker nog: hij is boerenzoon. Zijn ouders hadden een melkveebedrijf in het Groningse Boerakker. Maar begin jaren ‘90 verhuisde Veenstra naar de regio Rotterdam. Na een MBO-opleiding agrarisch onderwijs en een speciaal toegesneden opleiding ging hij in 1993 voor de toenmalige RVV (Rijksdienst Vee en Vlees) aan de slag als keurmeester in de Rotterdamse haven. Naast zijn baan haalde hij in de avonduren het HBO-diploma bedrijfskunde.

Grote klanten
Na 10 jaar stapte hij in 2003 over naar de personeelsbemiddeling, waar hij opnieuw in loondienst ging werken. Vijf jaar later werd hij benaderd door een partner om samen een uitzendbureau voor de binnenvaart op te zetten. Toen was het 2008 en crisis. De partner stapte eruit, maar Veenstra zag samen met zijn vrouw kans het hoofd boven water te houden. Ze bouwden Quo Vadis uit tot een gerenommeerd uitzendbureau dat sinds enige tijd ook ZZP-bemiddeling voor schippers en kapiteins doet.
 
Quo Vadis heeft nu permanent gemiddeld 150 bemanningsleden rondvaren. Die zijn vooral gestationeerd bij de grotere rederijen. Het overgrote deel vaart in de systeemvaart. 'Dat is een sterke tendens van de laatste jaren’, zegt Veenstra. ‘Een meerderheid van de mensen zoekt een balans tussen werk en privé. Die rekenen dat ze dan 14 dagen in de maand moeten werken voor hetzelfde salaris dat ze verdienen met 20 dagen op een schip dat van maandag tot en met vrijdag vaart. Plus dat ze veel vrije tijd hebben. Dat ze dan af en toe een weekend missen, nemen veel mensen op de koop toe.’

Opleidingen
Omdat het tekort over de hele breedte speelt, geldt ook voor Quo Vadis dat de vijver van geschikt en gekwalificeerd personeel leger en leger begon te raken. Bovendien kwamen er steeds meer bedrijfjes op de markt die in dezelfde vijver gingen vissen. 'In een halve dag heb je een uitzendbureautje opgericht’, zegt Veenstra met een zucht.
 
Daarom besloot Quo Vadis een traject voor zij-instromers te starten. Met een 60-dagen opleiding worden sinds vorig jaar nieuwe matrozen klaargestoomd voor het examen waarmee ze het matrozenstempel in hun dienstboekje verdienen.
 
Tijdens die eerste 60 dagen varen krijgen ze praktijkervaring op een schip van een van de relaties van Quo Vadis. Aan boord voeren de kandidaten opdrachten van het opleidende instituut uit, zoals Edumar, het STC en het Novacollege. Voordeel is er voor zowel de reder, de kandidaat als Quo Vadis. Voor de reder geldt dat de nieuweling vanaf dag één meetelt als lichtmatroos in het vaartijdenboek.
 
De aspirant-matroos heeft het voordeel dat hij vanaf de eerste dag geld verdient. En Quo Vadis heeft er na afronding van het traject een opgeleide kracht in het bestand bij. De voorwaarde voor de kandidaat is dat hij na behalen van het diploma minimaal de eerste twee jaar voor Quo Vadis blijft werken.

Geen bankhangers
Vorig jaar leverde Quo Vadis via dit traject 12 mensen af. Momenteel zitten er zo'n 15 mensen in de pool, zegt Veenstra. Het gaat volgens hem over het algemeen om kandidaten van tussen de 25 en 45 jaar die na een andere opleiding en carrière hebben besloten dat ze willen gaan varen. Quo Vadis gaat alleen in zee met mensen die zelf het initiatief nemen om zich aan te melden. 'Ze moeten goed gemotiveerd zijn’, zegt Veenstra. ‘We willen geen mensen die door het UWV worden gestuurd. Dan krijg je bankhangers. Daar kunnen we niets mee.'
 
Naast de 60-dagen opleiding tot matroos bestaat er ook de éénjarige opleiding tot schipper, inclusief het behalen van de benodigde vaartijd. Maar die biedt Quo Vadis niet aan. Veenstra zegt er wel naar te hebben gekeken, maar hij vindt de kosten van het opleidingstraject van een paar duizend euro te hoog. 'De investering is te groot. Wij volgen de weg van de geleidelijkheid om mensen uiteindelijk toch schipper te laten worden. Zo hebben we onlangs acht stuurmannen geholpen om af te studeren voor de theorie-examens die nodig zijn voor het groot vaarbewijs.'

Bijzondere spagaat
Op het kantoor in Sliedrecht werken negen mensen, Veenstra en zijn vrouw incluis. De veranderende wetgeving die op stapel staat zal hen allemaal gaan bezighouden dit en het komende jaar. Het gaat om de ingrijpende nieuwe maatregelen van de wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) die door de regering is ingediend en per 1 januari 2020 in werking treedt. Daarin wordt vaste arbeid minder vast en flexibele arbeid minder flexibel. ‘De wet heeft grote gevolgen, niet alleen voor ons’, zegt Veenstra. ‘Die treft de hele binnenvaartsector.’
 
Hij schetst het beeld dat flexibele arbeid een stuk onaantrekkelijker wordt, omdat de werkgever fors meer moet gaan betalen wanneer hij minder vastigheid kan of wil bieden.
Specifiek voor de scheepvaart levert de wetgeving een bijzondere spagaat op: de beste krachten die een bedrijf voor langere tijd aan zich wil binden worden goedkoper. Maar de lager gekwalificeerde krachten, die alleen aan het werk kunnen komen via een flexibel contract worden voor de opdrachtgever zelfs duurder dan hoger gekwalificeerd personeel in vaste dienst. De verhoging zal voor werkgevers flink in de papieren kunnen gaan lopen. Hoeveel? Veenstra berekent snel dat de loonkosten wel eens met 12% zouden kunnen stijgen.
 
‘En wat niet in wetgeving wordt geregeld is het ontduiken van het minimumloon via Oost-Europa. Door verloning in landen als Roemenië, Bulgarije en Slowakije is niet meer na te gaan wat de mensen uiteindelijk krijgen. Bureaus daar kunnen daarom ongezien flink onder de prijs werken. Daar zou beter op moeten worden gecontroleerd. Maar op dat gebied is er vooralsnog geen regeling in zicht.’

Reacties (1)

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

  • LJ van Halst

    Goed stuk Taeke !

Lees ook