Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk
Schuttevaer Premium

Steilsteven Flierefluiter keert ingekort terug in pleziervaart

Heerenveen

Ook schepen kennen voor- en tegenspoed. De steilsteven Zuiderzee is daarop geen uitzondering. Dit verhaal beschrijft hoe verschillende eigenaren worstelden en toch boven kwamen en hoe een volkomen afgeschreven schip alsnog een nieuwe toekomst kreeg.

1 / 2
De familie Schouten heeft een nieuwe toekomst opgebouwd op het woonschip Veluja. Vlnlr: Lubbartha, Janine, Evert, Eliseo. (Foto Gijs van Hesteren)

De familie Schouten heeft een nieuwe toekomst opgebouwd op het woonschip Veluja. Vlnlr: Lubbartha, Janine, Evert, Eliseo. (Foto Gijs van Hesteren)

  • Oud-schipper Evert Schouten doorbreekt stilte over sabotage in 2016 
  • ‘De volgende morgen was alles wat we bezaten weg’


Door Gijs van Hesteren
Het begon allemaal begin februari, met een filmpje op Facebook. Het toonde de steilsteven Zuiderzee, onderweg van Harlingen naar Heerenveen. ‘Dit is de voormalige Flierefluiter’, schreef eigenaar Jan Hamstra erbij. Met familieleden drijft hij een handelsonderneming aan de Hearresleat.
 
De Flierefluiter? Dat is een charterschip dat zo’n 10 jaar heeft gevaren vanuit Harlingen, met Evert Schouten als schipper. En daarvóór was het al vanaf de jaren ‘70 de Daedalus, van Cees Lagemaat en later Gerrit Jan Meijerink. Hoe is dit schip terechtgekomen bij Jan Hamstra?

Mini-steilsteven
We zoeken Hamstra op. Een jonge Heerenvener uit een binnenvaartgeslacht. Samen met vader en broers is hij in zijn vrije tijd bezig met wat nu een scheepje van 19,85 meter is geworden. ‘We konden de Flierefluiter overnemen van een Harlinger schipper. Die had haar  gekocht van de gemeente Leeuwarden. Op de werf van Harm Visser in Harlingen hebben we haar ingekort tot iets onder de 20 meter. Liever hadden we de originele lengte behouden, maar we wilden af van het gedoe met overheidseisen.
Het belangrijkste is, dat we het schip behouden. Het is nu een mini-steilsteven. Het wordt een plezierscheepje voor de familie. Met de tuigage zeilt nu een klipper in Amsterdam. De zwaarden zijn in gebruik als terrastafel en keukentafel in een grote woonboerderij.’
 
Harry de Groot, Groninger kenner van steilstevens, schreef in zijn Facebookgroep: ‘Willem Strating kon in 1926, toen zijn steilsteven bij Fikkers in Muntendam van stapel liep, niet bevroeden dat de 25 meter lange Klaassiena na ruim 90 jaar zou worden ingekort. Hij zou vast hebben gezegd: ‘Wel dut zuks nou?’ Toch: ik heb er alle vertrouwen in dat Jan Hamstra en zijn maten er een pront skipke van maken.’

Tegenspoed
We volgen het spoor verder terug, naar die fatale dag in december 2016 toen de Flierefluiter zonk in de Tynje, aan de oostkant van Leeuwarden. Dat was de reden geweest dat het schip via de Wrakkenwet als oud ijzer was toegevallen aan de gemeente Leeuwarden. Wat is daar eigenlijk gebeurd? 
Samen met hun kinderen Lubbartha en Eliseo wonen Evert Schouten en zijn vrouw Janine Wilms nu aan boord van een museale klipper in een museumhaven ergens in Nederland. Ver weg van Leeuwarden. En dat heeft een reden. Evert Schouten (47): ‘Het is een ingewikkelde geschiedenis, waar we liever niet aan terugdenken. Nu Schuttevaer ermee bezig is dachten we: misschien is het toch goed om onze kant van het verhaal te laten horen. Vooral over dat zinken worden zoveel indianenverhalen verteld, terwijl niemand weet hoe het zat.
 
‘We hebben 10 prachtige jaren gevaren met de Flierefluiter. De kinderen hadden langzamerhand de schoolleeftijd bereikt. Daarom besloten we te stoppen met varen. Ik was gaan werken bij een scheepswerf. In afwachting van de verkoop lag de Flierefluiter daar ook afgemeerd. Na een ongeval op de werf belandde ik geruime tijd in de ziektewet. Dat liep uit op een conflict met de werf. Het begin van een aaneenschakeling van tegenslag en rampen. De werf had al gedreigd met beslaglegging op de Flierefluiter. We hadden een koper en daarom verhaalden we het schip op een zondagavond naar een kade aan de overkant.’

Alles weg
Janine (32) neemt het verhaal over. ‘De volgende morgen lag het schip op de bodem van het kanaal. We wisten niet wat we zagen. De Flierefluiter was alles wat we hadden, ons levenswerk, 10 jaar lang ons huis. Alles weg! Dat heeft heel veel met ons gedaan.’
Evert: ‘Vanwege het arbeidsconflict had ik al een half jaar geen salaris ontvangen. We waren platzak. Dat had me een achterstand in de premiebetaling van de verzekering opgeleverd. Ik was in onderhandeling met de verzekering hoe dat te verrekenen, maar ineens stelde die dat er geen dekking meer was. We konden vervolgens het lichten van het schip niet betalen en daardoor plaatste de gemeente het onder de Wrakkenwet.’
‘Alles waren we kwijt’, vult Janine aan. ‘Zelfs familieherinneringen mochten we na het lichten niet van boord halen.’
Evert: ‘De politie kwam erbij. Die stelde vast dat iemand het schip moedwillig had laten zinken. Tot op de dag van vandaag weten we niet wie dat is geweest. We hebben, behalve nare herinneringen, veel financiële schade opgelopen. Niet alle kosten van het lichten werden door de Wrakkenwet gedekt en er liep nog een restje hypotheek. Achteraf hadden we beter kunnen proberen alsnog het geld voor de berging bijeen te schrapen.’

In de steek gelaten
Met bitterheid denken Evert en Janine terug aan die moeilijke periode. ‘We voelden ons door alles en iedereen in de steek gelaten. Op zo’n moment ben je op jezelf aangewezen. We voelden ons angstig, bedreigd. We besloten te vertrekken uit Friesland. We bouwen hier nu een nieuw leven op. Het is niet altijd gemakkelijk, maar we zijn met weinig tevreden.’
Janine: ‘Soms voelt het nog steeds onwerkelijk. Je leeft op de autopiloot en af en toe realiseer je je ineens dat dit allemaal écht is gebeurd. Nu pas lukt het me om het op te pakken, de pijn en het verdriet toe te laten.’
Evert: ‘We maken er het beste van. Gebeurd is gebeurd. Verder met overleven. We hoeven niet de mooiste boot, de mooiste auto, de duurste telefoon.’

Verliefd
Niet alleen Schouten en Wilms, of de Hamstra’s waren gecharmeerd van het steilsteventje. Voor Gerrit Jan Meijerink en schrijver dezes, Gijs van Hesteren, was dit het eerste jaar als charterschipper. Ik zeilde vanuit Hoorn met de Icarus, een soort Hagenaar, destijds in bezit van zeilschoolhouder Cees Lagemaat.
Cees had nóg een schip, en dat was de Daedalus, wat later de Flierefluiter werd. Noch schipper Meijerink, noch ik hadden veel kaas gegeten van platbodemzeilen. Als vlaggenschepen voor de 'Wad- en eilandentocht' zeilden we naar het Duitse wad, als aanbrenger voor Sail Bremerhaven. Daarna wisten we meer.
Hoe zat dat ook alweer met de verkoop van de Daedalus aan Meijerink? Ik bel naar Sicilië, waar hij tegenwoordig samen met zijn Anita van zijn pensioen geniet.
 
‘Ik was verliefd op het scheepje. Cees Lagemaat was failliet gegaan en ik kon het goedkoop overnemen. Eigenlijk had ik geen cent, maar ik kon gebruik maken van de toenmalige WIR-premie. Na het seizoen ging ik in die ijskoude winter aan de slag met het interieur. In de Schipsloot van Wolvega de hele binnenboel in één keer afgebroken. Niet zo slim achteraf, want ik had nog steeds geen geld. Een van de meest traumatische winters uit mijn leven. Op het laatst wist ik het benodigde kapitaal toch bijeen te te krijgen.’
 
Nóg een historische lijn: mijn intussen overleden echtgenote Inge van Hesteren - toen nog jong en sterk - had als scheepstimmervrouw koude weken doorgebracht in het scheepsruim, slechts verwarmd door een oliekacheltje in de roef.
Gerrit Jan Meijerink: ‘De Daedalus was best een slap schip. Je zag hem helemaal werken bij een beetje golfslag. We hebben het vlak versterkt en een stalen opbouw geplaatst. Dat maakte het schip veel stijver. Uiteindelijk was ik er best mee in mijn sas.
 
Na een paar jaar ben ik de Bontekoe gaan opbouwen en de Daedalus kreeg een serie zetschippers. Dat was rampzalig en ik heb het schip snel verkocht.
‘Intussen ben ik al 70. Een jaar of zes geleden konden we de Bontekoe verkopen. We wonen hier nu rustig en vinden het wel goed zo.’

Reacties

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Lees ook

Schuttevaer als krant, app en E-paper

Schuttevaer is de krant voor maritiem Nederland.

Abonnees met een Online- of Totaalabonnement, die Schuttevaer willen lezen voordat die vrijdag in de bus valt, kunnen de krant wekelijks al op dinsdagavond 22:30 uur lezen als e-Paper.

Wilt u meer informatie over abonneren, adverteren, lezersservice of losse verkoop? Klik dan op het betreffende onderwerp.