Schuttevaer

Zoet, Zout & Zakelijk
Schuttevaer Premium

Ms Kroonborg met deklast granaten naar conflictgebied

Delfzijl

Het nieuwe ms Kroonborg zette in het najaar van 1958 vanuit Amsterdam koers naar Biak in Nieuw-Guinea met ‘materiaal’ onder de luiken en enkele regeringsfunctionarissen aangemonsterd als ‘passagier’. Vanaf Biak zou de reis worden vervolgd naar Noord-Formosa (Taiwan) om thee te laden voor Casablanca en van daaruit met sinaasappels naar Spanje. Het werd een lange, avontuurlijke reis.

1 / 1
De Kroonborg in thuishaven Delfzijl. (Foto Henk Zuur)

De Kroonborg in thuishaven Delfzijl. (Foto Henk Zuur)

  • Van geheime missie en andere perikelen in ‘de Oost’
  • ‘In de VOC-tijd zou ik zeker piraten-schipper zijn geweest’

Door Henk Zuur
De vrachtenmarkt was in 1958 niet om over naar huis te schrijven. Daarnaast zat Nederland in een ernstig conflict met de Indonesische president Soekarno over de kwestie Nieuw-Guinea. Ook was Nederland geen ‘member of the South East Asian Conference’.
 
Onder charterparty van de Koninklijke Marine werd de Kroonborg (73,50 x 10,39 meter, 1000 dwt) in Amsterdam beladen met oorlogsmateriaal. Tot en met handgranaten als deklast toe. De duidelijke instructies van de Marine Inlichtingendienst luidden: ‘Absolute radiostilte, geen enkel risico nemen. Geen tegenstand bieden bij eventuele entering. Niet door de wateren van Indonesië varen.’
 
Wagenborg mocht bepalen welke route zou worden genomen: via de Kaap of via het Suezkanaal. ‘Wij waren nooit van plan de veel langere route via de Kaap te nemen’, zei kapitein Adriaan Schaap. ‘Voor kantoor hadden wij een reisschema opgemaakt voor wat betreft de bunkerbestelling in Aden en Singapore.’

Via Suezkanaal
Ter hoogte van Kreta hoorde de 15-koppige bemanning van de Kroonborg via de nieuwsdienst op de korte golfontvanger dat Soekarno op bezoek was bij de Egyptische president Nasser. Gemeld werd dat beide heren waren overeengekomen dat alle Nederlandse en met oorlogstuig beladen schepen met bestemming Nieuw-Guinea de toegang tot het Suezkanaal zou worden geweigerd.
 
De Kroonborg hield koers richting Port Said en voer zonder loods naar binnen. Op de ‘gevaarlijke stoffen’-rede ging het schip voor anker. Het Nederlands Consulaat in Egypte was geïnformeerd en de consul kwam de volgende ochtend persoonlijk aan boord. Kapitein Schaap betoogde dat de Kroonborg in dienst was van de Koninklijke Marine en dus conform de geldende kanaalstatuten de doorvaart door het Suezkanaal niet kon worden geweigerd. Het resultaat was, dat het schip in het eerstvolgend konvooi richting Suez zat en geheel volgens vaarplan de haven van Aden binnenliep.
 
Ook de aankomst in Singapore en het vervolgens binnenlopen van Biak - weliswaar ‘s nachts en verduisterd wél door Indonesische wateren - verliep zonder problemen. Nadat de goederen waren gelost, heeft de Kroonborg nog wat stukgoed kunnen laden voor Sorong, de haven waar moest worden gebunkerd.

Consternatie
Ook de ballastreis naar Chi-Lung (Keelung) op Formosa, waar het schip Eerste Kerstdag 1958 arriveerde, verliep voorspoedig. Probleem bij aankomst echter was dat alle boeien en lichttorens waren gedoofd. Dit had alles te maken met de confrontatie tussen de twee China’s over de eilanden Quimay en Amay.
 
Aangelegenheden die bij aankomst ‘overwonnen’ moesten worden, waren onder meer het niet aanwezig zijn van de ‘entry permit’, waardoor de havenautoriteiten noch de douane toestemming gaven de haven binnen te varen. Niet minder belangrijk was, dat Nederland geen diplomatieke betrekkingen onderhield met Formosa, maar wel met communistisch China. De stemming jegens Nederlanders was zo verbitterd, dat de Nederlandse bemanningen de toegang tot de wal werd ontzegd. Ook scheen de complete lading thee die de Kroonborg moest laden niet klaar te staan, omdat verschillende verschepers onder dwang van de ‘Conference’ hun ladingen weigerden aan te voeren. 

Oorlogsbodems
Goede raad was dus duur. Om niet de hele nacht buiten te hoeven zwalken, is de Kroonborg met een in kracht fors toenemende noordoostenwind heel voorzichtig en zonder loods dwars door de versperringen de verduisterde haven binnengekropen. ‘Keelung ligt in een hele grote, ruime baai en toen we eenmaal de haveningang gerond waren, kregen we het beeld van volop licht en activiteiten van Amerikaanse oorlogsbodems en lossingswerkzaamheden van schepen met gevechtsmateriaal’, aldus kapitein Schaap. Duidelijke zaak dat de binnenlopende Kroonborg daar voor consternatie zorgde. Binnen de kortste keren was het schip omgeven door militaire vaartuigen. De Kroonborg werd gesommeerd direct weer naar buiten te varen.
 
Maar dankzij een Amerikaanse officier, die ook wel inzag dat het naar buiten sturen van een schip in ballast met een opkomende storm geen goede zaak was, kreeg het schip uiteindelijk toch toestemming buiten het zicht van de havenactiviteiten voor anker te gaan om ‘de zaak even uit- en door te praten’.
 
Dankzij smeermiddelen, zoals Schotse whisky, Hollandse jenever, bitterballen, kaas en sigaretten, kreeg de Kroonborg toestemming de nacht op de ankerplaats in de haven door te brengen. De volgende ochtend zou de situatie nader worden bezien…

Ambassade
‘En daar lag je dan’, herinnert kapitein Schaap zich. ‘Kerstmis. Geen agent, geen diplomatieke betrekkingen, geen lid van de Conference, maar wél - dankzij de vooruitziende blik van Wagenborg-directeur Lourens Vuursteen - enkele duizenden Amerikaanse dollars en Engelse ponden in de kluis.’
 
De Kroonborg werd kerstochtend officieel ingeklaard en de gezagvoerder kreeg gedaan dat er een permit werd uitgeschreven om drie uur de wal op te gaan en dat een taxi hem, eerste stuurman Marinus Boerema en eerste machinist Bé Aning zou ophalen. De heren lieten zich linea recta naar de Belgische ambassade in Taipeh rijden, waar ze hartelijk werden ontvangen. De ambassadeur bemoeide zich persoonlijk met de ‘aangelegenheid’ en verleende alle medewerking.
 
Met hulp van een door de ambassade ingeschakelde scheepsagent waren kapitein, stuurman en meester vervolgens weer op tijd terug aan boord. ‘s Avonds om negen uur werden de eerste kisten groene thee binnenboord gedraaid.
 
Met vier ploegen en eigen scheepsgerei werd constant doorgewerkt, totdat de Kroonborg 28 december 1958 ‘s ochtends om acht uur met 465 ton thee het zeegat weer opzocht.
Deze rondreis van de Kroonborg kan zeker als een ‘piraten-stuk’ worden aangemerkt. Kapitein Schaap voelde zich in het hele gebeuren wel thuis. ‘In de 17de eeuw zou ik beslist piraten-schipper zijn geweest in dienst van de Hoog Mogende Heren Zeventien.’

Reacties

Om te reageren op dit bericht moet u ingelogd zijn. Klik hier om in te loggen. Indien u nog geen account heeft kunt u zich hier registreren om te kunnen reageren op Schuttevaer.nl. Uw reacties worden altijd ondertekend met uw volledige persoonsnaam.

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Lees ook